جشنواره مردمی فیلم عمار در آستانه هفدهمین دوره خود، علاوه بر مرور دستاوردها و ظرفیتهایش، با ضرورتهایی تازه در مسیر پیشرو مواجه است؛ از گسترش عرصه تولید فیلم بلند و تقویت حضور بینالمللی گرفته تا توجه به قالبهای نوین رسانهای و روایت اتفاقات مهم سالهای اخیر. سعید مستغاثی، منتقد و پژوهشگر سینما و داور شانزدهمین جشنواره مردمی فیلم عمار، در گفتوگویی با اشاره به وجهه کمنظیر مردمی این جشنواره، مقاومت مردم در یک سال و نیم اخیر را مهمترین موضوعی دانست که باید در دوره هفدهم مورد توجه قرار گیرد. او در عین حال، غفلت از فیلم بلند و بخش بینالملل را از مهمترین ضعفهای عمار برشمرد و بر ضرورت تقویت بخش انیمیشن و رسانه تأکید کرد.
بزرگترین نقطه ضعف، غفلت از فیلم بلند و بخش بینالملل
سعید مستغاثی، داور دورههای مختلف جشنواره مردمی فیلم عمار درباره نقاط ضعف جشنواره گفت: «به عنوان نقطه ضعف به نظر من جشنواره عمار الان بعد از گذشت نزدیک به بیست سال به جایی رسیده که باید بیشترین تأکیدش بر فیلمهای بلند باشد. فیلم کوتاه شاخه خوبی است اما از فیلمهای بلند هم غافل نشود؛ و این جشنواره فقط از فیلمهای بلند جاهای دیگر استفاده نکند و تکرار فیلمهای بلند جشنوارههای دیگر نباشد. همچنین باید بخش بینالمللش را قوی کند و آن چیزی که ما کم داریم را برای اولین بار ایجاد کند. یعنی یک جشنواره بینالمللیِ خودی. تا به این وسیله آن فیلمسازهایی که در دنیا نمیتوانند در لابیهای تودرتوی سینمای جهان نفوذ کنند و در جشنوارههای مختلفی مثل کن و برلین و… وارد شوند -چونکه نمیخواهند به ساز آنها برقصند- فضایی داشته باشند تا به وسیله آن آثارشان را برای مخاطب عرضه کنند. وی افزود: «عمار باید بتواند این فضا را برای فیلمسازهای خودی ایجاد کند، از طرف دیگر، مدرسه سینمای عمار پشتوانه فیلمسازی شود؛ که البته اینها همه نیاز به بودجه دارد و میدانم اولین چیزی که گفته میشود این است که بودجه نداریم؛ اما میشود جور کرد. این به نظر من الان بعد از حدود بیست سال، بزرگترین نقطه ضعف این جشنواره است.»
مردمی بودن؛ نقطه قوتی که نباید به آسیب بدل شود
وی همچنین افزود: «نقطه قوت جشنواره عمار، مردمی بودن آن است. همینطور که من بارها هم گفتم و نوشتم، این را قاطعانه میگویم؛ هیچ جشنوارهای در دنیا نیست که اینقدر مردمی باشد. مردمی یعنی چه؟ یعنی خودت را مقید نکنی به پرده سینما، بروید در روستاها، در خانهها، در حسینیهها، در شبهای عزاداری، در شب اعتکاف، در دانشگاهها، مدارس، در هر جا یک تلویزیون بگذاری، یک مانیتور بگذاری، چهار نفر بنشینند و نگاه کنند. این دیگر بالاترین ماجرای مردمی بودن یک جشنواره است که به نظرم نقطه قوت مهمی است.»
وی ادامه داد: «اما بارها توصیه کردهام که مراقب باشید این قوت، آسیبزا نشود. یعنی همه فیلمی را برای همه نشان ندهید. به هر حال فیلم و سینما اصلاً آمده که آدمها را جذب خودش کند و باید سعی شود این فیلمهایی که میتواند آگاهیبخش باشد را عمارگونه، با ساختار خوب و جذابیت به مخاطب رساند.»
دوره هفدهم؛ مقاومت مردم، اصل اساسی
مستغاثی درباره موضوع جشنواره هفدهم گفت: «مهمترین موضوع همین مقاومت مردم است؛ این شگفتیهایی که ما در این یک سالونیم دیدیم، شگفتی و معجزه است. فقط میتوانم اسم معجزه را بر آن بگذارم. به قول فرمایش حضرت آقای شهید که در مورد غزه گفته بودند «افسانه» این هم به افسانه میماند؛ اینکه شما بزرگترین قدرتهای نظامی جهان را زمینگیر کنی.»
وی افزود: «این حرفها شعار نیست؛ یعنی وقتی که خودش بیاید بگوید که آقا من دیگر موشک ندارم، باید کرکره را بکشم پایین، تمام شد، خلاص. بگوید من دیگر چیزی ندارم که دفاع کنم و پایگاههایش را جمع کند و برود. اینها واقعا معجزه است. چیزی که من دیدم، جای توجه به این اهمیت در دیگر بخشها خالی است. واقعاً مقاومت مردم، این مبعوث شدن، شوخی نیست.»
سعید مستغاثی، استاد دانشگاه و داور شانزدهمین جشنواره مردمی فیلم عمار ادامه داد: «در ذهنم نیست که هیچ جای تاریخ همچین چیزی اتفاق افتاده باشد. واقعاً اگر جشنواره عمار از اینها خالی باشد، از این مقاومت، از این بعثت، از این همه شهید، از این رزم جانانه، از اینکه آمریکایی که ده یازده سال در ویتنام جنگید، آمریکایی که پنج سال در کره بود و دنیا را به زانو درآورده بود، در مقابل ملت ایران زانو زد. این ما نیستیم که میگوییم. واقعا زانو زد و این باید مهمترین موضوعی باشد که در همه جشنوارهها و جشنواره عمار بیاید، باید اصل اساسی باشد. کوچکترین کوتاهی به نظر من نابخشودنی است؛ رسانه مهمترین چیز است و عمار باید تبیین کند. یک سالونیم ما درگیر این ماجراها هستیم و در این مسیر بزرگترین سرمایههایمان را از دست دادیم، رهبرمان، فرماندههایمان، ولی از آن طرف بزرگترین سرمایههای دیگری برایمان آمد؛ رهبر جدیدمان، فرماندههای جدیدمان، مقاومت مردم. این چیزها شوخی نیست. خدا نکند مثل آن بنیاسرائیلی باشیم که هر چقدر حضرت موسی (ع) معجزه میکرد میگفتند باز هم معجزه بیاور. باور کنید این کاری که انجام شد در این یک سال و نیم از شکافتن رود نیل و ید بیضا و آن اژدها شدن عصای موسی بالاتر بود. به نظر من این باید شود موضوع اصلی جشنواره هفدهم.»
انیمیشن و رسانه را جدی بگیرید
وی در پایان درباره بخشهای جشنواره گفت: «همانطور که عرض کردم بخش داستانی باید فیلمهای اختصاصی داشته باشد. بخشهای مستند باید مجزا و قوی باشد. انیمیشن، انیمیشن، انیمیشن؛ مخصوصاً در جنگ چهل روزه؛ این قضیه لگوها و این انیمیشنهای لگویی که برگزار شد و دنیا را به شگفت واداشت و دنیا اعتراف کرد به اینکه دیگر این دفعه رسانههای ما برتر شدند و دشمن را شکست دادیم. این باید بخش جداگانهای داشته باشد و این انیمیشنها، اینهایی که دنیا را به شگفت آورده را بیاورید، قضاوت و داوری کنید، جایزه بدهید، نمایش بدهید دوباره؛ چراکه خیلی از آنها را هنوز هستند افرادی که ندیدند و برای همین باید دوباره نمایش داده شود.»