«ساختمان شیشه‌ای»؛ روایتی مستند از حمله رژیم صهیونستی به رسانه ملی

نشست خبری مستند «ساختمان شیشه‌ای» در دومین روز از شانزدهمین دوره جشنواره مردمی فیلم عمار، با حضور حسین پالیزدار، کارگردان این مستند و سید محمدمهدی پوریزدان‌پرست کارشناس ‌حوزه تاریخ از ساعت ۱۶ الی 17:30 در سالن 3 سینما بهمن تهران برگزار شد. این نشست با پرسش و پاسخ عمومی نیز همراه بود.

به گزارش عمار‌فیلم، در دومین روز از این جشنواره، مستند «ساختمان شیشه‌ای» به کارگردانی حسین پالیزدار در سینما بهمن تهران به نمایش گذاشته شد. این مستند روایتی از لحظه حمله رژیم صهیونیستی در 26 خرداد 1404 به ساختمان شیشه‌ای رسانه ملی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و نقص قوانین بین‌المللی توسط این رژیم است.

سید محمدمهدی پوریزدان‌پرست کارشناس حوزه تاریخ درباره سوژه مستند «ساختمان شیشه‌ای» گفت: «گذر زمان اتفاقات بزرگ و حافظه تاریخی را از ذهن‌ها می‌زداید. امروزه تکرار تاریخ، به‌عنوان یک حافظه و گفت‌‌وشنود وقایع تاریخی، به‌عنوان یک موضوع مهم دانسته نمی‌شود. با ادامه این روند، تاریخ ملی از حافظه‌ها پاک خواهد شد و به فراموشی سپرده می‌شود. به همین دلیل از نظر من سوژه این مستند به خوبی انتخاب شده است. ما به طورمعمول درطول تاریخ مظلوم واقع شده‌ایم. به عنوان مثال به همان میزانی که در هولوکاست انسان‌ها قربانی شده‌اند در ایران نیز این اتفاق افتاده است اما به علت عدم کار رسانه‌ای و هنری درباره این موضوع، این اتفاق در تاریخ کمرنگ مانده است. این اثر تلاش کرده ‍‌است بخشی از این خلأ را در زمینه جنگ دوازده روزه رفع کند.»

او ادامه داد: «یکی از موضوعات مبهم در همان روز حمله به ساختمان شیشه‌ای، علت مورد هجوم قرارگرفتن ساختمان صداوسیما بود‌ اما مدت زیادی نگذشت تا جواب آن برایمان روشن شد. در زمان جنگ دوازده روزه، تنها رسانه جدی در ایران، صداوسیما بود و همین دلیل برای مورد هجوم واقع شدن این ساختمان کافی است اما تاکنون درباره اهمیت صداوسیما به عنوان مهم‌ترین رسانه، اثر هنری ساخته نشده است.»

او درباره ظرفیت هنری مستند «ساختمان شیشه‌ای» افزود: «این اثربه دلیل موضوع بکر و جذاب خود، از ظرفیت هنری بالایی برخورداراست اما در حال حاضر، داستان و روایت این اثر انسجام ندارد و روایات بالغ نمی‌شوند. بیست سال دیگر، مخاطب از اتفاقات رخ داده اطلاعی ندارد و برای رفع ابهام‌هایش به این اثر رجوع می‌کند اما به‌دلیل همین شروع ناگهانی شاید نتواند با آن ارتباط برقرار کند.»

پوریزدان‌پرست درباره یکی از نکات مهم این مستند بیان کرد: «اصل اراده کردن برای ساخت این اثر، آن هم در شرایطی خاص و امنیتی خیلی مهم و ستودنی است. انتخاب عنوان اثر، تیتراژ پایانی و لوگوی اثر من جمله نکات مثبتی است که می‌توان برای این اثر نام برد.»

حسین پالیزدار کارگردان مستند «ساختمان شیشه‌ای» درباره شکل‌گیری ایده اولیه این اثر گفت: «من کارمند صداوسیما نیستم و یک مستندساز مستقل هستم. پس از شروع جنگ تحمیلی دوازده روزه، هرکدام از ما دغدغه انجام تکلیف خود را داشتیم. باتوجه به تجربه و مهارت هنری که داشتیم، تصمیم گرفتیم به ساخت اثری درباره این موضوع بپردازیم. در آن زمان باتوجه به شرایط امنیتی سختی‌های بسیاری را در این مسیر از سر گذراندیم.‌آن دوران مجوز فیلمبرداری داده نمی‌شد و ما جهت انجام رسالت خود به نهادهای مختلف اعلام آمادگی برای ساخت اثر هنری کردیم. پس از چند روز، از سوی سازمان بسیج صداوسیما اطلاع داده شد که ساختمان شیشه‌ای برای فیلمبرداری و ثبت این صحنه‌ها آماده است و ما هم از این موضوع استقبال کردیم. پس چند روز باتوجه به خاص بودن این سوژه، ساخت اثر هنری درباره این موضوع اشباع شد و خبرنگاران و افراد مختلفی به ساخت اثر در بازه این موضوع پرداختن.‌ زمانی که متوجه این اشباع شدیم، تصمیم گرفتیم نوآوری به خرج دهیم و یک کار متفاوت بسازیم. برای ساخت این اثر تصمیم براین شد که روایت این اتفاق به شکلی تعریف شود که علاوه‌بر مخاطب ایرانی، برای مخاطب خارجی نیز قابل درک و استفاده باشد. از نظر من یک نقد مهم که به صداوسیما وارد است همین مسأله است. اکثر آثار صداوسیما تنها برای ایرانیان است. اما پس از ساخت  اثر « ساختمان شیشه‌ای » این جرقه در ذهن رییس سازمان صداوسیما شکل گرفت که آثار تولید شده، به صورت صرف مختص مخاطب ایرانی نباشد.»

او درباره چالش‌های ساخت این اثر توضیح داد: «در ساخت مستند از شرایط بحرانی محدودیت‌هایی وجود دارد و این محدودیت‌ها موجب می‌شود که یک‌سری نقدها وجود داشته باشد. در نهایت محدودیت‌های موجود مارا به فرم این مستند رساند. به‌عنوان مثال ما از نهادهای دولتی حتی یک فریم آرشیو هم تحویل نگرفتیم. شرایط و محدودیت‌های موجود کار را برای ما سخت‌تر کرد. به نظر من نقدهایی که به این اثر یا هر مستندی که به روایت بحران می‌پردازد، ناشی از مشکلات نشأت گرفته از آن بحران است.»

سید محمدمهدی پوریزدان‌پرست در ادامه افزود: «ساخت اثر درباره وقایع و بحران‌ها، در فضای سینما و حتی در میان آثار داستانی من جمله سخت‌ترین کارها است. مستندساز بحران، باید قدرت تکنیکی داشته باشد و در سریع‌ترین زمان ممکن هدف خود را مشخص سازد. در این شرایط تجربه برای کارگردان از نکات مهم است.»

پالیزدار درباره روند مستند سازی خود بیان کرد: «من به دلیل فعالیتهای هنری پدرم، از کودکی وارد فضای هنری شدم. در فضای هنری فعالیت‌های متنوعی را تجربه کردم اما از سال ۹۱ وارد عرصه مستندسازی شدم. اولین اثر مستند من کاری به نام « ۱۶:۱۰ به وقت سردشت» بود. پس از آن، به صورت دلی درباره یک سوژه شهید اثر بعدی خود را ساختم و به طور حرفه‌ای‌تر وارد این عرصه شدم.»

او ادامه داد: «من طی صحبتی که با آقای صبوری، دبیر اجرایی جشنواره داشتم، پیشنهاد دادم برای نوجوانان و جوانانی که کار هنری انجام می‌دهند، فضایی را محیا کنند تا رشد بیشتری داشته باشند.اگر جشنواره عمار نبود، امثال من در این فضای هنری نمی‌ماندیم؛ این جشنواره فضایی برای عرض‌اندام و شناخته شدن هرچه بیشتر ما فراهم کرد.»

پالیزدار درباره قهرمان سازی دراین اثر توضیح داد: «من دانشجوی رشته مدیریت رسانه هستم و الان موضوع جنگ و پدافند رسانه‌ای است. در موضوع قهرمان سازی رسانه‌ای، یک بحثی به نام تاب آوری مطرح است. از نظر من، هومن خلیلی، قهرمان تاب آوری در جریان ساختمان شیشه‌ای است که در قاب دوربین‌ها دیده نشد. ما در ساخت این اثر تصمیم گرفتیم علاوه بر سحرامامی، هومن خلیلی و وجیه سادات حسینی را مقابل دوربین حاضر کنیم تا آنها هم دیده شوند.»

یکی از حاضران نشست در سوالی مطرح کرد: «باتوجه به محدودیت‌های موجود در آن زمان، این اثر با تیمی متشکل از چند نفر ساخته شده‌است و حین تصویر برداری از ساختمان چند نفر در صحنه حاضر بودند؟»

حسین پالیزدار در پاسخ به سوال حضار گفت: «اثر«ساختمان شیشه‌ای» با وجود تأثیرگذاری بالا، توسط یک تیم با تعداد محدود و حدود ۵ نفر ساخته شده است. در آن دوران بحرانی، به‌دلیل جو حاکم، افراد هنری و رسانه‌ای در تهران نبودند، به همین دلیل گروه تولید این اثر را با تعداد محدودی تشکیل دادیم.‌»

پالیزدار، کارگردان مستند «ساختمان شیشه‌ای» ادامه داد:« لحن یکی از اساسی‌ترین اتفاقات در تولید اثر هنری است. برای ساخت اثری تاثیرگذار، باید چندین سال تجربه کسب کرد. من در اولین اثر خود که برای جشنواره عمارنیز ارسال کرده بودم واکنش‌های منفی از مردم دریافت کردم. این موضوع برای من بسیارناراحت کننده بود اما همان حس منفی، شروعی برای کسب تجربه و رسیدن به مرحله‌ای بود تا بتوانم به لحن مناسب با مخاطب در کارهایم برسم.»

سید محمدمهدی پوریزدان پرست درباره دغدغه خود برای فضای فرهنگی کشور گفت: «به نظر من مسأله ما ساخت اثر نیست. یکی از معضلات جدی ما انتشار آثار است و باید روی آن فکر شود.»

پالیزدار کارگردان اثر«ساختمان شیشه‌ای» به‌عنوان نکته پایانی بیان کرد: «در سالیان قبل، تاریخ را فاتحان از زاویه دید خود می‌نوشتند اما در دویست سال آینده به روایات مستدل و تصویری توجه می‌شود. این بار دیگر حاکمان نمی‌نویسند و این تاریخ نگاری یک‌طرفه نخواهد بود. به نظرمن ساخت اثر توسط علاقه‌مندان به جشنواره عمار یک اتفاق مهم است زیرا این افراد در حال ثبت تاریخ برای آیندگان هستند. هیچ چیز به جز دغدغه و علاقه به این زمینه، نمی‌تواند این راه را هموار کند به همین دلیل باید هرفرد دغدغه‌مند با هر لوازم و مهارتی که دارد، در هر زمینه‌ای که می‌تواند فعالیت کند تا روایت تاریخ در اختیار رسانه‌های معاند قرارنگیرد.»