۱۳۹۶-۰۷-۰۳

مستند بزم رزم پرده‌برداری از یک دوران باشکوه در تاریخ فرهنگ و هنر ایران است. این مستند یک مجله تصویری است. مجله کم است برای این فیلم بی‌نظیر، این مستند یک کتاب قطور تصویری است.

به گزارش «عمار فیلم»، مستند بزم رزم پرده‌برداری از یک دوران باشکوه در تاریخ فرهنگ و هنر ایران است. این مستند یک مجله تصویری است. مجله کم است برای این فیلم بی‌نظیر، این مستند یک کتاب قطور تصویری است. جمهوری اسلامی ایران سال آینده چهل ساله می‌شود و به اصطلاح بلوغ عقلانی‌اش کامل می شود، ولی کارنامه جمهوری اسلامی هنوز در بسیاری از حوزه ها خالی است. هنوز بعد از این همه سال مشخص نیست که جمهوری اسلامی در طول ۴۰ سال حیاتش چه درس‌هایی را گذرانده و چطور گذرانده و چه نمره‌ای از این درس ها گرفته، آیا قبول شده، تجدید آورده، شاید هم رد شده است.

بزرگترین کار مستند بزم رزم همین است. کارگردان جسارت به خرج داده، دست به قلم برده تا در کارنامه جمهوری اسلامی، جلوی یکی از مهم‌ترین درس‌هایی که در حوزه هنر گذرانده، یعنی موسیقی، آن هم در برهه بحرانی انقلاب و جنگ تحمیلی ایران و عراق، نمره‌ای بگذارد. کارگردان وارد یکی از چالش‌برانگیزترین و تأثیرگذارترین و پرخطرترین عرصه‌ها در عمر چهل ساله انقلاب شده است.

بعضی از سازندگان سرودهای انقلاب به نقل از رسانه های غربی می‌گفتند که سرودهای انقلاب به اندازه یک سپاه در پیروزی مردم نقش داشتند. همینطور مارش‌ها، آهنگ‌ها و نواها و مداحی‌های دوران جنگ که خیلی‌ها معتقدند در تهییج مردم و کشاندن آن‌ها به پای جنگ تأثیر مستقیم داشت.

هنر کارگردان بزم رزم شناسا کردن این دوران ناشناس است. کارگردان حجم فراوانی از اسناد گمنام در حوزه موسیقی انقلاب و جنگ را شناسنامه‌دار کرده است. اسنادی که در اینجا از جنس صدا و تصویر هستند. این، کار بزرگ مستند بزم رزم است.

آن‌هایی که کار مستند آرشیوی کرده‌اند می دانند کارگردان چه کار سختی را انجام داده و نشدنی را شدنی کرده است. همین است که تحقیق این فیلم مسحورت می‌کند و دو ساعت و سه دقیقه نمی‌توانی چشم از آن برداری.

شروع مستند طوری است که کمی توی ذوقت می‌خورد. فکر می کنی که با یک کار گزارشی مواجهی. مخصوصاً با صدای نریتور که آخر کار می‌فهمی صدای «صابر ابر» است. اما هنوز پنج دقیقه از فیلم نگذشته که کارگردان روی صندلی سینما میخ‌کوبت می‌کند وقتی خاطره‌انگیزترین و آشناترین مارش جنگ را برایت شناسا می‌کند و سندش را به تو نشان می‌دهد و این شگفت‌زدگی برایت تا پایان فیلم مدام اتفاق می‌افتد.

مستند بزم رزم خیلی سرراست حرفش را می‌زند. در گفتن حرفش اصلاً پیچش ندارد. هر بخش که تمام می‌شود، ورق می‌زند و به بخش جدید می‌رود. اما تو مدام در این فکر هستی که کارگردان برای باقی فیلم چه خوابی برایت دیده، و کارگردان خوب بلد است غافلگیرت کند. هر پرده از فیلم حیرت‌زده‌ات می‌کند.

مستند بزم رزم همه چیز دارد. برایت قصه می‌گوید، تا می‌آیی با قصه‌ها همراه بشوی، تحلیل می‌شنوی. از تحلیل می‌رود سراغ درد دل، درد دل‌ها تمام نشده صدای موسیقی بلند می‌شود و تصاویر آرشیوی دنبال هم می‌آیند. انگار که آهنگ‌ها و تصاویر برای هم ساخته شده‌اند بس که هماهنگی در تدوینشان خرج شده است. تا می‌آیی از موسیقی ها و تصاویر لذت ببری، دوباره آهنگ‌سازها برایت قصه می‌گویند، آهنگ‌هایشان را تحلیل می‌کنند، می‌خندند، گریه می‌کنند، انتقاد می کنند، اعتراف می کنند. خوبی این فیلم همین است. بزم رزم هم انتقاد دارد و هم اعتراف، انتقاد به بلایی که سر موسیقی و موسیقی‌دان ها و حتی آلات موسیقی و کلا موسیقی‌جماعت در دوران انقلاب و جنگ آمده است، و البته اعتراف هم دارد از زبان همان‌هایی که در این بلاها مؤثر بودند.

قسمت جالب ماجرا اینجاست که بخش عمده‌ای از شکایت اهالی موسیقی بابت محدودیت‌هایی است که در سال‌های انقلاب و جنگ با آن‌ها مواجه بوده‌اند. اما کارگردان آنقدر در این مستند برایت آهنگ پخش می‌کند که با خودت می‌گویی پس اگر دست موسیقی‌دان‌ها بسته نبود و محدودیت نداشتند چقدر کار می‌کردند؟ تعجبت وقتی بیشتر می‌شود که کارگردان می‌گوید شاید ۳۰ درصد سرودهای جنگ را پیدا کرده و فقط بخشی از آن را در این کار استفاده کرده است.این همه آهنگ، این همه تنوع، این همه رنگ‌آمیزی در آهنگ‌ها، انواع شعر، انواع آهنگ، انواع صدا و از همه مهم تر انواع ایدئولوژی.

بزم رزم تا حدی به جریان‌شناسی موسیقی انقلاب و جنگ نزدیک می‌شود و یک پای این جریان‌شناسی قطعاً امام خمینی است. از نقاط برجسته مستند زمان‌هایی است که کارگردان و موسیقی‌دان ها و مدیران فرهنگی تلاش می‌کنند نقش رهبر فکری و دینی انقلاب، امام خمینی، را در جریان موسیقی انقلاب واکاوی کنند. تلاشی تحسین‌برانگیز که البته حرف‌های بیشتری را می‌طلبد.

و نهایتاً مستند بزم رزم در اوج تمام می‌شود. با اجرای سرود آباده پیش امام. انگار قرار است این قصه هم به حسینیه جماران ختم شود.

مستند «بزم رزم» به کارگردانی سید وحید حسینی و تهیه کنندگی مهدی همایونفر که در بنیاد روایت فتح تولید شده است.

مرتضی قاضی